Meer

Column nieuwsbrief Vereniging Haerlem

De Historische Vereniging Haerlem heeft mij gevraagd een column te schrijven in hun nieuwsbrief over het nieuwe gemeentelijke monumentenbeleid en de veranderende visie van de Haarlemse politiek over monumenten. De column staat deze maand in de nieuwsbrief. Je kunt de column hier lezen.

Haerlem Nieuwsbrief, december 2008, jaargang 17, nummer 4:

Bescherming erfgoed hoog op de politieke agenda

Herinnert u het zich nog? Nog geen tien jaar geleden stonden de Historische Vereniging Haerlem en de Haarlemse politiek steeds opnieuw lijnrecht tegenover elkaar. De politiek koos voor sloop van beeldbepalende panden in verschillende ontwikkelprojecten, terwijl de Vereniging Haerlem pleitte voor behoud.

Hoe anders is het tegenwoordig. Behoud van het historisch erfgoed staat bij vrijwel alle Haarlemse politieke partijen hoog op de agenda, het aantal gemeentelijke monumenten zal fors worden uitgebreid en ik word als PvdA-raadslid zelfs uitgenodigd om een artikel te schrijven in de nieuwsbrief van de Vereniging Haerlem. Een hele eer, maar ook een teken dat er echt iets is veranderd in Haarlem.

Lange tijd stond behoud en bescherming van het Haarlemse historisch erfgoed te laag op de politieke agenda, ook bij de PvdA. De laatste paar jaar is er echter een kentering opgetreden. Mede onder invloed van een nieuwe generatie politici in verschillende fracties, maar ook als onderdeel van een landelijke ontwikkeling waarbij monumentale panden steeds meer waardering krijgen, heeft de Haarlemse politiek meer aandacht gekregen voor het historisch erfgoed. Steeds vaker wordt door de gemeenteraad aandacht gevraagd voor behoud van historische elementen. Zo heb ik mij zelf twee jaar geleden met succes hard gemaakt voor behoud van de kunstwerken van Hans Wiesman en Levinus Tollenaar uit de Wederopbouw in de voormalige St. Petrus LTS aan de Berlagelaan. Deze worden nu behouden en ingepast in het nieuwbouwplan, waar vroeger waarschijnlijk zou zijn gekozen voor gehele sloop.

In deze ontwikkeling past ook het burgerinitiatief over gemeentelijke monumenten, dat Marianne Rietvink eind 2007 met steun van tal van Haarlemse organisaties presenteerde. Hierin stelt zij voor om het aantal gemeentelijke monumenten fors uit te breiden, zodat meer historische panden een betere bescherming krijgen. Haarlem kent veel rijksmonumenten, maar slechts 80 gemeentelijke monumenten. Dat zijn er bijvoorbeeld minder dan een dorp als Zandvoort. Er is enkele jaren eerder door de gemeente wel al een conceptlijst van zo’n 700 kandidaat-monumenten opgesteld, maar die is onderin een gemeentelijke la terecht gekomen en er is nooit iets mee gedaan.

De PvdA heeft het burgerinitiatief meteen omarmd. Samen met de initiatiefnemers van het burgerinitiatief organiseerden wij een groot publieksdebat over het Haarlemse monumentenbeleid in de Lutherse Kerk. Daar bleek de vraag om een betere bescherming van waardevolle Haarlemse panden breed te worden gedragen. Door deze panden de status van gemeentelijk monument te geven kunnen ze niet zomaar gesloopt worden en kan beter onderhoud worden afgedwongen.

Ook vrijwel alle andere fracties in de Haarlemse gemeenteraad hebben het burgerinitiatief overgenomen. De gemeenteraad heeft wethouder Jan Nieuwenburg de opdracht gegeven om een plan te maken om het aantal gemeentelijke monumenten uit te breiden. De wethouder is hier enthousiast mee aan de slag gegaan. Binnen een jaar ligt dat plan er nu, voor gemeentelijke begrippen zeer snel! De komende drie jaar zullen er ruim 700 gemeentelijke monumenten (2150 adressen) worden aangewezen. Daarmee zal het aantal gemeentelijke monumenten in Haarlem worden vertienvoudigd.

Omdat aanwijzing tot gemeentelijke monument voor sommige eigenaren kan leiden tot wat hogere kosten, bijvoorbeeld voor onderhoud, is ervoor gekozen hen te ondersteunen bij noodzakelijke restauraties. Zij kunnen dan gebruik maken van een lening tegen lage rente. Ook krijgen zij een abonnement op de Monumentenwacht, die eens per twee jaar een inspectie van de staat van de monumenten zal uitvoeren en eigenaren kan ondersteunen en adviseren. Tenslotte krijgen zij een gratis monumentenschildje van de gemeente.

Het burgerinitiatief heeft laten zien hoeveel we voor elkaar kunnen krijgen, wanneer Haarlemmers, politici en gemeente samenwerken aan één gemeenschappelijk doel: een betere bescherming van het Haarlems erfgoed. Binnen één jaar is niet alleen het Haarlemse monumentenbeleid fundamenteel gewijzigd, maar ligt er ook een concreet aanwijzingsplan en is er geld gevonden om dit mee te betalen. Hiermee krijgen veel meer waardevolle panden de bescherming die zij verdienen.

Het jaar 2009 is door het Haarlemse gemeentebestuur uitgeroepen tot Monumentenjaar. Haarlem zal zich gedurende dat jaar binnen en buiten de stadsgrenzen profileren als monumentenstad. Wat mij betreft vormt dit jaar de definitieve start van een nieuwe tijd. Een tijd waarin politici en erfgoedgroepen niet langer tegenover elkaar op de barricade staan, maar samenwerken aan bescherming en versterking van al dat moois dat onze stad te bieden heeft.

Jeroen Fritz
Auteur is gemeenteraadslid van de PvdA en namens de PvdA-fractie woordvoerder monumenten.

Nog geen reacties.

Geef een reactie